قوانين گمرك : كميته دائمي مقررات صادرات و واردات متشكل از نمايندگان
وزارت بازرگاني ، وزرات صنايع ، امور اقتصادي و دارايي ، (گمرك جمهوري
اسلاتمي ايران) بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و اتاق بازرگاني و
صنايع و معادن ايران تهيه پيش نويس لوايح قانوني ، مصوبات هيئت دولت ،
شوراي اقتصادي و كميسيون اقتصاد هيئت دولت را در امور زير بعهده دارند
:
1-
لايحه مقررات صادرات واردات ، لوايح موردي براي انجام اصلاحات و
تغييرات لازم در قانون مقررات صادراتو واردات
2-
لايحه براي لغو انحصاراتي كه مانع رشد توليد يا تجارت مي شود .
3-
آئين نامه اجرايي قانون مقررات صادرات و واردات ، اصلاحات و تغييرات
موردي روي آيين نامه اجرائي قانون مذكور .
4-
اصلاحات و تغييرات مندرجات جدول تعرفه گمركي ضميمه مقررات صادرات و
واردات طرح تصويب نامه هاي هيئت وزيران ، شوراي اقتصاد و كميسيون
اقتصاد هيئت
5-
وزيران در رابطه با مقررات صادرات و واردات
6-
كميته مذكور همچنيني بررسي و اظهار نظر و اقدام روي پيشنهادهاي مربوط
به مقررات صادرات و واردات را نيز به عهده دارد . وزارتخانه ها و
سازمانهايي كه ورورد يا صدور كالاهايي منوط به رعايت ضوابط استانداردها
يا اخذ گواهي انها ، قبل يا بعد از اظهار كالا در گمرك مي باشد موظفند
شرايط و مشخصات مورد نظر خود ، همچنيني نام موسسات و سازمانهاي كنترل
كننده و مجري ضوابط مذكور را با درج آگاهي و جرايبد و انتشار مقررات
ناظر ، به اطلاع واردكنندگان ، صادر كنندگان و سازمانهاي اجرايي ذيربط
برسانند – وزارتخانه ها و سازمانهايي كه ورود كالاها موكول به موافقت
آنهاست بايد نظر كلي خود را در رابطه با ورود كالاهاي مذكور تا 15
آذرماه هر سال براي اجرا در سال بعد به وزارت بازرگاني اعلام نمايند .
دستگاههاي ياد شده مي توانند نظرات تكميلي خود را تا 15 بهمن ماه هر
سال به وزارتخانه مذكور منعكس نمايند و در موارد استثنايي كه به دلايلي
اعلام موافقت كلي مقدور نباشد دليل و ضوابط صدور مجوز را به وزارت
بازرگاني اعلام كنند .
تشريفات ورود و صدور كالا انجام تشريفات ترخيص كالاهاي وارداتي و
همچنيني صدور كالا از كشور بر اساس قانون امور گمركي و آئين نامه
اجرائي آن منوط به تنظيم اظهارنامه گمركي و تسليم آن به گمرك مي باشد ،
اظهار كننده موظف است اسناد لازم را از قبيل سياهه خريد ، گواهي مبدا ،
اسناد بانكي و ساير مجوزات مورد نياز كه مقررات و قوانين مربوطه تعيين
نموده است به اظهارنامه منضم نمايد . بر اساس قانون مقررات صادرات و
واردات كالاهاي صادراتي و وارداتي به سه گروه زير تقسيم گرديده است :
1-
كالاي مجاز : كالايي است كه صدور و ورد آن با رعايت ضوابط نياز به كسب
مجوز ندارد .
2-
كالاي مشروط : كالايي است كه صدور و ورود آن با كسب مجوزهاي مربوطه
امكان پذير مي شود .
3-
كالاي ممنوع : كالايي است كه صدور يا ورود ان به موجب شرع مقدس اسلام و
يا به موجب قانون ممنوع مي باشد .
كالايي كه براي ورود و يا صدور آن اظهارنامه گمركي تسليم گمرك گرديده
است ، به لحاظ انطباق به مندرجات اظهارنامه و اسناد و مدارك و قانون
مربوطه مورد بررسي قرار مي گيرد ، و چنانچه مغايرتي وجود نداشته باشد
نسبت به صدور پروانه گمركي و ترخيص آن اقدام مي گردد .
تشريفات گمركي صدور برخي كالاهاي خاص منحصرا در گمركات ذيل انجام مي
گيرد : فرش در گمركات غرب تهران ، مهرآباد كرمان ، شيراز ، كرمانشاه و
مشهد . پسته در گمركات كرمان ، غرب تهران و مهرآباد ، زعفران در گمركات
مشهد و مهرآباد . پوست وروده و سالامبور در گمرك جنوب تهران .نظام
گمركي اطلاعات رايانه اي (نگار) گمرك جمهوري اسلامي ايران ضمن تدوين
برنامه اي جامع جهت اصلاح نظام سنتي خود ، با همكاري برنامه عمران
سازمان ملل متحد و كنفرانس توسعه و تجارت سازمان ملل متحد مصمم گرديده
كه سيستم موجود كامپيوتري خود را بهبود بخشيده ، تشريفات گمركي مربوط
به ترخيص كالا را تا حد ممكن تسهيل نمايد . به منظور تحقيق اين امر ،
بهره گيري از نظام گمركي اطلاعات رايانه اي (نگار) در دستوركار گمرك
ايران قرار گرفت . با عملياتي شدن اين سيستم در بخش صادرات از تاريخ
17/10/76 و متعاقب ان در بخش واردات از تاريخ 12/6/77 بسيار از مراحل
مربوط به تظريفات ترخيص كالا ، بويژه مواردي كه نياز به تصميم گيري و
نظر كارشناسي ندارد ، از طريق رايانه صورت مي گيرد و با توجه به
برخورداري آن از قابليتها و امتيازات مختلف و متعدد ، از روش سنتي
پيشين كاملا متمايز و ممتاز مي باشد . در اين زمينه مي توان به برخي
مزايا و امتيازات اين سيستم اشاره كرد :
1-
استفاده از فرم بين المللي سند واحد اداري
(S.A.D)
به عنوان اظهارنامه . با توجه به كدگذاري اطلاعات و استفاده از جدول
كنترلي مرجع كه مشتمل بر مشخصات افراد ، كالاها ، كشورها ، مي باشد
ورود اين قبيل اطلاعات و گزارش گيري از انها سريعتر و دقيقتر انجام
ميشود .
2-
حذف نسخه هاي اضافي اظهارنامه و استفاده از يك فرم استاندارد .
3-
محاسبه وصولي هاي گمرك از طريق رايانه با حداكثر سرعت و دقت لازم
4-
حذف دفتر كوتاژ و اختصاص شماره ثبت به وسيله رايانه
5-
حذف دفتر ژورنال و اختصاص شماره ثبت به وسيله رايانه
6-
كنترل مجوزهاي لازم جهت ترخيص كالا از طريق ارائه كدهاي مربوطه توسط
سيستم
7-
ارائه انواع گزارشات آماري ، اقتصادي ، تجاري و گمركي در كوتاهتترين
زمان ممكن.
8-
صدور پروانه ترخيص كالا از طريق رايانه . علاوه بر امتيازات ياد شده مي
توان به قابليتهاي و تواناييهاي زير هم اشاره كرد
1-
امكان پرداخت حقوق و عوارض گمركي از طريق سيستم الكترونيكي بانكي
2-
امكان تعيين ارزياب از طريق سيستم و تقسيم اظهارنامه ها در بين آنها
3-
امكان انتخاب مسير ترخيص كالا بر اساس اطلاعات موجود در سيستم
(كانالهاي سبز زرد آبي و قرمز)
4-
امكان كنترل ترانزيت كالا در مبدا و مقصد از طريق رايانه
5-
امكان اظهار كالا از راه دور با استفاده از
(e-mail)
و تجهيزات مخابراتي
6-
امكان كنترل ارزش كالا با استفاده از سوابق ارزش موجود در رايانه
7-
امكان استفاده از حسابهاي اعتباري و پيش پرداخت در برنامه حسابداري
8-
امكان تبديژل اطلاعات اظهارنامه موجود در سيستم وبه كدهاي
EDI
و فراهم اوردن زمينه هاي مبادله الكترونيكي اطلاعات
9-
امكان استفاده از برنامه رايانه فهرست كل بار (مانيفست) جهت كنترل
ميزان كالاهاي وارد شده و تسويه آنها از دفاتر انبار
10-
امكان ايجاد ارتباط سيستمي با دفاتر حق العملكاران ، بانكها، شركتهاي
بيمه و موسسات حمل و نقل و فراهم اوردن زمينه ايجاد مركز تجاري و دست
يابي به تجارت بدون كاغذ
گمرك جمهوري اسلامي ايان مصمم است با استمرار طرح تجهيز گمركات عمده
كشور به نظام گمركي اطلاعات رايانه اي طيف وسيعي از مسائل و مشكلات
موجود گمركي كشور را حل و فصل نمايد و زمينه براي سهولت در امر مبادلات
بازرگاني ، واردات و صادرات فراهم سازد چرا كه اعتقاد داريم براي
افزايش كارايي بخش تجارت گام اصلي نوسازي نظام گمركي و تجهيز آن با روش
ها و امكانات جديد و پيشرفته است . دستورالعمل اجرايي گردش اظاهارنامه
وارداتي در پروژه نگار جهت مراجعين :
مرحله اول –ورود اطلاعات صاحب كالا يا نماينده قانوني وي به بخش ورود
اطلاعات مراجعه و يا دريافت فرم اوليه اظهارنامه مبادرت به ارائه
اطلاعات درخواستي در متن و ظهر اظهارنامه مي نمايد . همكاران گمركي
مستقر در اين قسمت اماده كمك به مراجعين جهت رفع اشكالات و پاسخگوئي به
سوالات مطروحه مي باشد . پس از تكميل اظهارنامه اوليه و تحويل ان به
قسمت ورود اطلاعات ، اظهارنامه وارد سيستم مي شود . قابل ذكر است كه
اظهار كننده مي بايست ارزش كالا و وجوهي را كه خود محاسبه نموده به
تفكيك در ظهر اظهارنامه مربوط به وارد كننده با توجه به كدهاي مندرج در
جزوه (سند واحد اداري) درج نمايد كه طبعا اين ارقام بايد با ارقام
(S.A.D)
محاسبه شده بوسيله كامپيوتر يكسان باشد . پس از ورود اطلاعات و همچنين
ورود هزينه هاي متعلقه به كالا ، كاربر اظهارنامه موجود در سيستم را از
طريق رايانه خود و رايانه مركزي كنترل و پس از اخذ تائيديه نسبت به
ذخيزه نمودن اظهارنامه در رايانه كاربر و رايانه مركزي اقدام مينمايد .
رايانه مركزي ضمن ذخيره نمودن اظهارنامه شماره ذخيره شده در سرور را در
خانه شماره 7 درج مي كند در مراحل مختلف تشريفات گمركي اظهارنامه توسط
اين شماره عطف و كد اظهاركننده فراخواني و عمليات لازم بر روي آن انجام
مي گيرد . پس از پايان مراحل مذكور اظهارنامه چاپ وبه ضميمه اظهارنامه
دستي به صاحب كالا يا نماينده قانوني وي تحويل داده مي شود تا پس از
مقابله و كنترل امضا نمايد . چنانچه در اين مرحله مغايرتي مشاهده شود
كاربر توسط شماره محلي اظهارنامه را فراخواني و نسبت به اصلاح آن اقدام
و پس از كنترل محلي و كنترل با سرور اظهارنامه قبلي را از رايانه محلي
خود حذف و اظهارنامه جديد اصلاح شده را جايگزين آن مي كند . سيستم به
اين اظهارنامه جديد شماره عطف جديدي اختصاص خواهد داد .
مرحله دوم – پذيرش اظهارنامه ، اظهار كننده اظهارنامه چاپي و اظهار
نامه دستي همراه با اسناد و مجوزهاي مورد نياز بر اساس كد هاي مندرج
در متن اظهارنامه و فيش بانكي جهت رسيدگي به قسمت پذيرش اظهارنامه
تسليم مي نمايد . در اين قسمت تعلق اسناد به اظهار و وجود اسناد لازمه
به صورت اجمالي مورد رسيدگي قرار مي گيرد . مسئوليت صحت مندرجات ،
اسناد و مدارك تسليم و كامل بودن آنها به عهده صاحب كالا مي باشد . پس
از فراخواني اظهارنامه از رايانه مركزي و اقدام نمودن به عمليات ثبت
(كوتاژ) در صورت مطابقت مندرجات متن اظهارنامه موجود با اطلاعات رايانه
مركزي سيستم نسبت به تخصيص يك شماره تحت عنوان شماره ثبت اظهارنامه عمل
خواهد نمود . در غير اين صورت اظهار نامه جهت اصلاح يا تكميل به اظهار
كننده برگشت داده خواهد شد . در چنين حالتي اظهار كننده مي بايست به
واحد ورود اطلاعات مراجعه تا اصلاحات لازم در اظهارنامه وي انجام و يك
چاپ جديد تهيه و بكار گرفته شود . كالا از تاريخ پرداخت مبالغ تعيين
شده در اظهارنامه ، اظهار شده تلقي ميشود . صاحب كالا تا قبل از اختصاص
شماره ثبت به اظهارنامه توسط سيستم حق هرگونه تغيير و يا اصلاح
اظهارنامه را دارد . پس از پذيرش اظهارنامه كليه اسناد ارائه شده به
استثناي فيش بانكي به اظهارنامه الصاق و لاك ومهر ميشود . سپس شماره
ثبت در محل مربوطه (قسمت الف اظهارنامه چاپي ) بطور دستي درج و
اظهارنامه تنظيم شده همراه با اسناد ضميميه جهت انجام كنترلهاي گمركي
به قسمت ارزيابي ارسال مي گردد.
مرحله سوم – كنترل گمركي كه در اين مرحله ارزيابي فيزيكي كالا انجام مي
شود . پس از ارزيابي ، ارزياب نسبت به ظهر نويسي اظهارنامه و كنترل
وجوه پرداختي و ساير مقررات اقدام و پس از خاتمه اين كنترلها متن
اظهارنامه را امضا و آنرا به كارشناس سرويس ارزيابي تحويل مي دهد .
كارشناس مزبور در صورت صحت اظهار ، اظهارنامه را امضا و به رئيس سرويس
ارزيابي تحويل مي نمايد . رئيس سرويس ارزيابي توسط شماره عطف و كد
اظهاركننده كه در متن اظهارنامه نوشته شده و يا از طريق شماره ثبت
اظهارنامه آن را فراخواني و با استفاده از رايانه به ارزيابي سيستمي آن
مبادرت نموده ، شماره ارزيابي تعيين شده توسط سيستم را به صورت دستي در
محل مربوطه (قسمت ب اظهارنامه) وارد و اظهارنامه را امضا مي كند .
چنانچه عمليات ارزيابي منجر به تغييراتي در اظهارنامه شود رئيس سرويس
ارزيابي يا كارشناس مربوطه نسبت به اصلاح اظهارنامه قبلي كه منجر به
ايجاد اظهارنامه جديد خواهد شد اقدام مي كند . سپس اصلاحيه يا
اظهارنامه متمم در يك نسخه چاپ و جهت امضا و پرداخت تفاوت به صاحب كالا
تحويل داده مي شود .رئيس سرويس ارزيابي اظهارنامه نهايي اصلاح شده را
ارزيابي سيستمي نموده و پس از درج شماره ارزيابي در محل مربوطه آن را
امضا نموده به واحد صندوق و صدور پروانه ارسال مي كند .
مرحله چهارم – پرداخت و ترخيص : پس از ارزيابي سيستمي و امضا اظهارنامه
توسط رئيس سرويس ارزيابي اظهارنامه و فيش بانكي به صندوق تحويل مي شود
. صندوقدار ابتدا اظهارنامه را از سيستم فراخواني و مبلغ فيش ارائه شده
را با مبلغ محاسبه شده توسط سيستم در خانه 47 اظهارنامه مقابله مي كند
و در صورت تائيد رسيد صندوق را بر اساس اطلاعات مندرج در خانه هاي
اظهارنامه در رايانه تكميل و كنترل مي نمايد . پس از ان فيش بانكي از
اسناد جدا و نسبت به چاپ پروانه گمركي اقدام مي شود . پروانه چاپ شده
بوسيله مسئول صندوق مهر و امضا شده شماره ان در دفتر مربوطه وارد مي
گردد سپس با اخذ رسيد به صاحب كالا تحويل مي شود .
دستورالعمل اجرايي گردش اظهارنامه صادراتي در پروژه نگار جهت مراجعين :
مرحله اول – ورود اطلاعات صاحب كالا يا نماينده قانوني وي به بخش ورود
اطلاعات مراجعه و با دريافت فرم اوليه اظهارنامه مبادرت به ارائه
اطلاعات درخواستي در متن و ظهر اظهارنامه اقدام نمايد . همكاران گمركي
مستقر در اين قسمت اماده كمك به مراجعين جهت رفع اشكالات و پاسخگوئي به
سوالات مطروحه مي باشد . پس از تكميل اظهارنامه اوليه و تحويل ان به
قسمت ورود اطلاعات ، اظهارنامه وارد سيستم مي شود . قابل ذكر است كه
اظهار كننده مي بايست ارزش كالا و وجوهي را كه خود محاسبه نموده به
تفكيك در ظهر اظهارنامه مربوط به وارد كننده با توجه به كدهاي مندرج در
جزوه (سند واحد اداري) درج نمايد كه طبعا اين ارقام بايد با ارقام
(S.A.D)
محاسبه شده بوسيله كامپيوتر يكسان باشد . در صورت مغايرت اين محاسبات
با ساير اطلاعات وارد شده در سيستم قبل از شروع مرحله بعدي مي بايست
اين اختلافات مشخص و برطرف شود . سيستم داراي قابليت كنترل مشخصات صاحب
كالا و اعتبار كارت بازرگاني وي مي باشد . با ورود كد كالا سيستم كد
اسناد و مجوزهاي لازم براي صدور آن كالاي خاص را در خانه 44 اظهارنامه
وارد مي كند كه بايستي اين كدها بوسيله كارشناسي تطبيق اسناد ملاحظه و
از الصاق آن به اظهارنامه اطمينان حاصل نمايد . پس از ورود اطلاعات و
همچنين ورود هزينه هاي متعلقه به كالا ، كاربر اظهارنامه موجود در
سيستم را از طريق رايانه خود و رايانه مركزي كنترل و پس از اخذ تائيديه
نسبت به ذخيزه نمودن اظهارنامه در رايانه كاربر و رايانه مركزي اقدام
مينمايد . رايانه مركزي ضمن ذخيره نمودن اظهارنامه شماره ذخيره شده در
سرور را در خانه شماره 7 درج مي كند در مراحل مختلف تشريفات گمركي
اظهارنامه توسط اين شماره عطف و كد اظهاركننده فراخواني و عمليات لازم
بر روي آن انجام مي گيرد . پس از پايان مراحل مذكور اظهارنامه چاپ وبه
ضميمه اظهارنامه دستي به صاحب كالا يا نماينده قانوني وي تحويل داده مي
شود تا پس از مقابله و كنترل امضا نمايد . چنانچه در اين مرحله مغايرتي
مشاهده شود كاربر توسط شماره محلي اظهارنامه را فراخواني و نسبت به
اصلاح آن اقدام و پس از كنترل محلي و كنترل با سرور اظهارنامه قبلي را
از رايانه محلي خود حذف و اظهارنامه جديد اصلاح شده را جايگزين آن مي
كند .
مرحله دوم : پذيرش اظهارنامه ، اظهار كننده اظهارنامه چاپي را به ضميمه
اسناد مورد لزوم بر اساس كد هاي مندرج در متن اظهارنامه و فيش بانكي
جهت رسيدگي به قسمت پذيرش اظهارنامه تسليم مي نمايد . در اين قسمت تعلق
اسناد به اظهار و وجود اسناد لازمه به صورت اجمالي مورد رسيدگي قرار مي
گيرد . مسئوليت صحت مندرجات ، اسناد و مدارك تسليم و كامل بودن آنها به
عهده صاحب كالا مي باشد . پس از فراخواني اظهارنامه از رايانه مركزي و
اقدام نمودن به عمليات ثبت (كوتاژ) در صورت مطابقت مندرجات متن
اظهارنامه موجود با اطلاعات رايانه مركزي سيستم نسبت به تخصيص يك شماره
تحت عنوان شماره ثبت اظهارنامه عمل خواهد نمود . در غير اين صورت اظهار
نامه جهت اصلاح يا تكميل به اظهار كننده برگشت داده خواهد شد . در چنين
حالتي اظهار كننده مي بايست به واحد ورود اطلاعات مراجعه تا اصلاحات
لازم در اظهارنامه وي انجام و يك چاپ جديد تهيه و بكار گرفته شود .
كالا از تاريخ پرداخت مبالغ تعيين شده در اظهارنامه ، اظهار شده تلقي
ميشود . صاحب كالا تا قبل از اختصاص شماره ثبت به اظهارنامه توسط سيستم
حق هرگونه تغيير و يا اصلاح اظهارنامه را دارد . پس از پذيرش اظهارنامه
كليه اسناد ارائه شده به استثناي فيش بانكي به اظهارنامه الصاق و لاك
ومهر ميشود . سپس شماره ثبت در محل مربوطه (قسمت الف اظهارنامه چاپي )
بطور دستي درج و اظهارنامه تنظيم شده و اسناد ضميميه بهمراه يك برگ
اظهارنامه كه بعنوان پروانه صادراتي مورد استفاده قرار مي گيرد جهت
انجام عمليات ارزيابي به قسمت ارزيابي ارسال مي گردد.
مرحله سوم : كنترلهاي گمركي ، در اين مرحله ارزيابي فيزيكي كالا انجام
ميشود . پس از ارزيابي ، ارزياب نسبت به ظهر نويسي اظهارنامه و همچنيني
ظهر نويسي اظهارنامه نهايي يا پروانه گمركي اقدام و آن را به رئيس
سرويس ارزيابي صادرات ارائه مي كند . رئيس سرويس ارزيابي توسط شماره
عطف و كد اظهاركننده كه در متن اظهارنامه نوشته شده و يا از طريق شماره
ثبت اظهارنامه آن را فراخواني و با استفاده از رايانه به ارزيابي
سيستمي آن مبادرت نموده ، شماره ارزيابي تعيين شده توسط سيستم را به
صورت دستي در محل مربوطه (قسمت ب اظهارنامه) وارد و اظهارنامه را امضا
مي كند . چنانچه عمليات ارزيابي منجر به تغييراتي در اظهارنامه شود
رئيس سرويس ارزيابي يا كارشناس مربوطه نسبت به اصلاح اظهارنامه قبلي كه
منجر به ايجاد اظهارنامه جديد خواهد شد اقدام مي كند . سپس اظهارنامه
اصلاح شده در يك نسخه چاپ و ضميمه اظهارنامه قبلي شده تا صاحب كالا پس
از امضاي آن به رئيس سرويس ارزيابي مراجعه نموده و نسبت به ارزابي
سيستمي و امضا آن اقدام كند .
مرحله چهارم – پرداخت و ترخيص ، پس از ارزيابي سيستمي و امضا اظهارنامه
توسط رئيس سرويس ارزيابي اظهارنامه و پروانه گمركي ظهر نويسي شده و فيش
بانكي به صندوق تحويل مي شود . صندوقدار ابتدا اظهارنامه را از سيستم
فراخواني و مبلغ فيش ارائه شده را با مبلغ محاسبه شده توسط سيستم در
خانه 47 اظهارنامه مقابله مي كند و در صورت تائيد رسيد صندوق را بر
اساس اطلاعات مندرج در خانه هاي اظهارنامه در رايانه تكميل و پس از
كنترل و تائيد چاپ و امضا نموده به اظهار كننده ارائه مي دهد . پس از
ان فيش بانكي از اسناد جدا و شماره كوتاژ اظهارنامه در ظهر فيش جهت
برقراري ارتباط بين فيش و اظهارنامه درج مي كند . سپس اقدام به چاپ
پروانه گمركي بر روي اظهارنامه ظهر نويسي شده كرده انرا به همراه ساير
اسناد و اظهارنامه به استثناي فيش بانكي جهت امضا رئيس سرويس ارزيابي
به قسمت كنترلهاي گمركي تحويل مي نمايد ..